Bogactwo surowcowe Warszawy i okolic

Teren Warszawy i okolic pod względem geologicznej przeszłości i budowy nie jest tak interesujący jak południe kraju, ominęły go bowiem takie geologiczne „fajerwerki” jak spektakularne wypiętrzenia czy zjawiska wulkaniczne. Mimo, to posiada interesującą historię sięgającą kredy, gdy ukształtowały się najstarsze utwory na tym terenie, a najciekawsze karty geologicznej historii stolicy zapisała działalność lodowca, której wynikiem są złoża surowców naturalnych występujących zarówno w samej stolicy i jej okolicach, z których niektóre mają znaczenie przemysłowe.

 

Historia lodowcem pisana

 

Zasięg zlodowaceń w Polsce

Rys. 1 Zasięg zlodowaceń na terenie Polski. Mapa Geologiczna Warszawy, http://agenda_21.free.ngo.pl/geolog.htm#grunty

Warszawa położona jest w obrębie makroregionu Nizina Środkowomazowiecka i mezoregionów: Kotlina Warszawska, Dolina Środkowej Wisły oraz Równiny Warszawska i Wołomińska. Głównymi jednostkami geomorfologicznymi są: wysoczyzna polodowcowa, taras akumulacyjno-erozyjny warszawsko-błoński, dolina Wisły (wraz z tarasami zalewowymi i nadzalewowymi).

W Kotlinie Warszawskiej, w okolicach Warszawy najstarszymi stwierdzonymi utworami są osady kredy (wapienie). Po niej zaobserwowano osady trzeciorzędowe i czwartorzędowe. W trzeciorzędzie, w oligocenie i miocenie, osadziły się piaski, piaski z glaukonitem, mułki i iły z występującymi przewarstwieniami węgla brunatnego (okolice Dworca Wschodniego). Osady plioceńskie, występujące na obszarze całej Warszawy, wykształcone są w postaci iłów pstrych.

Równiny Warszawska i Wołomińska są pozostałością po działalności lodowcowej (Rys. 1, Tab. 1) oraz wodno-lodowcowej i rzecznej. Teren Warszawy w okresie czwartorzędu, objęły cztery zlodowacenia i okresy międzylodowcowe. W obniżeniach ciągnących się od Wilanowa do Żerania oraz od Międzylesia do Ossowa, zalegają osady najstarszego zlodowacenia (piaski ze żwirami, później gliny zwałowe i lokalnie utwory zastoiskowe). Po nim pozostał układ rynien, w których później pojawiły się rzeki. Następnie, w interglacjale kromerskim, osadzają się żwiry i dobrze wysegregowane piaski (spąg) a na nich drobnoziarniste piaski, pyły i mady (strop). Tworzą się także doliny, wypełniane podczas zlodowacenia południowopolskiego trzema poziomami gliny zwałowej rozdzielonej osadami piaszczysto-żwirowymi i zastoiskowymi.

Kolejną powstałą formą jest dolina Wisły, wyżłobiona w czasie interglacjału mazowieckiego i wypełniona żwirami, pospółkami i piaskami średnio i drobnoziarnistymi. Osiągnęła ona szerokość ok. 20 km i sięgała poza Ossów, Rembertów i Międzylesie.

Podczas zlodowacenia środkowopolskiego wytworzyły się między innymi iły warwowe (o miąższości nawet dochodzącej do 45 metrów). Glina zwałowa z tego okresu stanowi granicę doliny Wisły (zbocze krawędzi Równiny Warszawskiej).

Interglacjał eemski charakteryzuje się osadami rzecznymi i jeziornymi. Dolina Wisły (o kształcie zbliżonym do dzisiejszego) osiągnęła w tym czasie szerokość 11 km i wypełniła się piaskami różnoziarnistymi ze żwirami i otoczakami. Powstały także jeziorne osady gytii, kredy, torfów i namułów, leżące na pyłach, piaskach i iłach osadzonych w rynnie żoliborskiej (Pl. Wilsona - ul. Okopowa – Szczęśliwice - Rakowiec).

Ostatnie zlodowacenie - północnopolskie, nie obejmuje swoim zasięgiem stolicy Polski ale stwarza warunki do powstania warszawskiego jeziora zastoiskowego, w którym tworzą się iły warwowe, pyły i piaski drobnoziarniste.

Oprócz osadów związanych z działalnością lodowca, w okolicach Warszawy można spotkać cienkie warstwy holoceńskich utworów lessopodobnych i piaszczystych eluwiów. Występują także piaski eoliczne oraz torfy wytworzone w starorzeczach (Wilanów, okolice ul. Idzikowskiego, na Czerniakowie, Drewnica oraz w bezodpływowym zagłębieniu w Zielonce, gdzie osiągnęły największą miąższość).

 

Surowcowe dziedzictwo

 

W samej Warszawie i jej najbliższych okolicach, znaczenie przemysłowe mają jedynie trzeciorzędowe iły i mułki formacji poznańskiej, czwartorzędowe złoża iłów i mułków zastoiskowych oraz piasków.

Największe nagromadzenie surowców do produkcji ceramiki budowlanej, znajduje się na Równinie Wołomińskiej, bogatej w iły wstęgowe, eksploatowane od wielu setek lat. W obrębie równiny położone są podwarszawskie miasta, nierzadko silnie związane z przemysłem cegielnianym: Ząbki, Zielonka, Kobyłka, Wołomin (huta szkła), Marki, Radzymin (cegielnia sylikatowa), Wesoła, Sulejówek.

Na północ od Warszawy, w powiecie legionowskim (gmina Jabłonna), udokumentowano złoża piasków czwartorzędowych mających zastosowanie jako kruszywo drogowe oraz w budownictwie ogólnym (Skierdy, Choszczówka I, Łomianki) oraz piaski kwarcowe do produkcji cegły wapienno- piaskowej (Choszczówka). Obecnie jedynie złoże Choszczówka I zostało zagospodarowane, ale zakwalifikowano je jako złoże konfliktowe, które jest możliwe do eksploatacji, pod warunkiem spełnienia wymogów ochrony środowiska (m. in. dokładna ocena oddziaływania na środowisko zakładu wydobywczo-przeróbczego). 

Na południe od Warszawy znajduje się 15 złóż: czwartorzędowe iły i mułki ilaste ceramiki budowlanej (Łubna) oraz piaski czwartorzędowe z zastosowaniem jako surowce drogowe i budowlane (Czarnów, Karczew, Sokołów 330, Janki-Sokołów, Laszczki, Janczewice). Do lat 90. na omawianym terenie funkcjonowały cegielnie w okolicach złoża „Obory”, jednak zlikwidowano je, gdyż wydobywane iły zastoiskowe nie nadawały się do produkcji wyrobów wysokowartościowych. Część złóż nie jest eksploatowana ze względu na swoją konfliktowość ze środowiskiem przyrodniczym i planami zagospodarowania przestrzennego.

Istnieją bardzo małe szanse na udokumentowanie nowych złóż, ze względu na zwartą zabudowę miejską oraz istnienie Kampinoskiego Parku Narodowego i jego strefy ochronnej. Na terenie na północ od Warszawy wydzielono jeden obszar perspektywiczny piasków na potrzeby drogownictwa w rejonie Konotopy oraz obszar prognostyczny w rejonie Domaniewa (kruszywa naturalne na potrzeby drogownictwa) na trasie szybkiego ruchu Warszawa - Nieborów. W rejonie Umiastów - Kaputy występują złoża surowca ilastego o niekorzystnych parametrach jakościowych (zbyt duża zawartość margla) oraz o zbyt małej miąższości. Na południu Warszawy wyznaczone zostały dwa obszary perspektywiczne dla piasków budowlanych: Obory - Słomczyn oraz Dobrocin – Czarnidła - Imielin. Nie przeprowadzono jednak dla tych obszarów badań jakościowych kopaliny, seria złożowa jest zawodniona, występują przewarstwienia gliniaste a nadkład jest zbyt duży dla wydobycia.         

Tężnia Konstancin

Rys. 2 Wnętrze tężni; Źródło:http://pl.wikipedia.org/wiki/Tężnia_w_Konstancinie

W okolicach Warszawy znajduje się również złoże wód leczniczych w Konstancinie–Jeziornej. Wykorzystywane jest ono w tężni, zaopatrywanej z otworu Warszawa IG-1. Wydobywana woda mineralna to solanka chlorkowo-sodowo-bromkowo-jodkowo-żelazisto-borowa o temperaturze 35ºC, pobierana z utworów jurajskich. Uzdrowisko „Konstancin-Zdrój” Sp. z o.o. nie uzyskało zgody na zrzut solanki pozabiegowej, dlatego woda nie może być wykorzystywana do celów leczniczych.

 

Oprócz wymienionych złóż, na brzegach Wisły występują miejsca zalegania nadmiaru piasków ruchomych (przemiały), które mogą powodować zatory i utrudniać żeglugę na Wiśle. Po uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego, możliwa jest eksploatacja piasków rzecznych w uprzednio wyznaczonych przez właściwy organ miejscach.

 

Wydobycie

 

Jedynymi funkcjonującymi kopalniami na terenie na wschód od Warszawy, są zakłady „Kobyłka Kolonia Chór 5” oraz zakłady okresowo działające na złożach „Kobyłka - Maciołki DM” (surowiec na potrzeby pobliskiej cegielni) oraz „Marki – Fabryczna - Szkolna” (surowiec do produkcji cegły pełnej i dziurawki w pobliskiej cegielni). Na północ od Warszawy zagospodarowano jedynie złoże "Choszczówka I" (piaski czwartorzędowe na potrzeby drogownictwa). W złożu Choszczówka prowadzono eksploatację piasków od 1959 do 1996 r. Obecnie eksploatacji nie prowadzi się a na terenie kopalni odbywają się wyścigi motocrossowe.

Na południe od Warszawy, zarówno złoże "Łubna" jak i "Czarnów" zakończyły swoją działalność wydobywczą w roku 1993. Złoże „Łubna” zamknięto razem z pobliską cegielnią, do której dostarczano wydobyty surowiec, natomiast złoże „Czarnów” eksploatowane przez miejscową ludność bez ważnej koncesji, zostało zlikwidowane przez Urząd Miasta i Gminy Konstancin-Jeziorna, bez możliwości wznowienia eksploatacji.

Eksploatacja prowadzona jest nadal w złożach „Janki - Sokołów I” (okresowo, od 1994 roku), „Janki - Sokołów VII” (wydobycie na sucho i spod wody) i do niedawna w kopalni „Sokołów - Żwirownia” (koncesja wygasła pod koniec 2010 roku, 31.12.2011 złoże zostało skreślone z bilansu zasobów; wydobycie głównie spod wody, surowiec dostarczany był do pobliskiej betoniarni). Wyrobisko po eksploatacji złoża „Sokołów 330” nie zostało zrekultywowane, w części spągowej zostało zalane wodą.

Po zachodniej stronie miasta nie jest prowadzona żadna eksploatacja złóż surowców ilastych ceramiki budowlanej.

W samej Warszawie funkcjonuje kilka punktów poboru piasków z Wisły. Są to piaskarnie:

- firmy SERWAL Sp. z o.o.- Warszawa Wilanów

- firmy "PIASKARZ" Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe S.A.- Warszawa Bielany (piaskarnia „Bielany”), Warszawa Białołęka (piaskarnia „Tarchomin” 522-524 km rzeki), Warszawa Wilanów (piaskarnia „Zawady”), Warszawa Wawer (piaskarnia „Miedzeszyn”);

- w dzielnicy Białołęka: „Nowodwory” (524-525,5 km rzeki)

oraz poza Warszawą firmy Pol-Bot Kruszywa S.A.- Łomianki, Jabłonna (528,5-529,5 km rzeki).

 

W obrębie warszawskiej dzielnicy Ursus, na terenie Zakładu Przemysłu Ciągnikowego Ursus, znajduje się składowisko przemysłowych odpadów przeróbczych (odpady odlewnicze). Aktualnie produkowane odpady mogą być wykorzystywane w budownictwie.

Zlodowacenia tabela

 

 

Justyna Kowieska

 

 

[1] J. E. Mojski, „Ziemie polskie w czwartorzędzie. Zarys morfogenezy.”, Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa 2005

[2] J. Kondracki, „Geografia regionalna Polski”, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, wyd. drugie poprawione

[3] Objaśnienia do Mapy Geośrodowiskowej Polski 1:50000, Państwowy Instytut Geologiczny

[4] Mapa Geologiczna Warszawy, agenda_21.free.ngo.pl/geolog.htm#grunty

[5] „Zlodowacenia w Polsce”, wiking.edu.pl

[6] J. Drop, „Zlodowacenia w Polsce oraz formy polodowcowe.”, szkolnictwo.pl

[7] pl.wikipedia.org

[8] Opracowanie ekofizjograficzne do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m. st. Warszawy

[9] Mapa Geośrodowiskowa Polski 1:50000, Państwowy Instytut Geologiczny

[10] Objaśnienia do Mapy Geośrodowiskowej Polski 1:50000, Państwowy Instytut Geologiczny

[11] Bilans Zasobów Kopalin i Wód Podziemnych w Polsce wg stanu na 31 XII 2010 r., Państwowy Instytut Geologiczny

[12] Państwowy Instytut Geologiczny, pgi.gov.pl, bazy danych

Poleć znajomemu

Ogłoszenia promowane

Sprzedam ziemie,czarnoziem, torf TORFY TO ŻYCIE DLA TWOJEGO DOMU I OGRODU Oferowane przez nas torfy ze względu na zasobność w substancje mineralne...
Naturalna Herbata Ziołowa Premium Monarda, Pysznogłówka (Bergamotka) Zastosowanie: - ma działanie łagodzące, ściągające, poprawiające działanie układu pokarmowego oraz wspomagające przy...
Naturalna Herbata Ziołowa Premium- Arcydzięgiel Litwor Zastosowanie: To roślina, której właściwości lecznicze doceniono już w średniowieczu. Ówcześni zakonnicy nazywali...
Złoże piaskowca sprzedam Złoże Jankowice 6 położone jest w województwie mazowieckim, w odległości około 3,3 km od Szydłowca i około 3 km od...
najzdrowsze.pl zapraszają na VI MIĘDZYNARODOWE TARGI ŻYWNOŚCI I NAPOJÓW EXPO XXI w Warszawie Serdecznie zapraszamy na tegoroczne Międzynarodowe Targi World Food w Warsawie w dniach 7-9 marca 2019r. "Szlachetne...
Naturalna Herbata Ziołowa Premium skład: Arcydzięgiel, PaczuLek, Pysznogłówka KACURA Naturalna Herbata ziołowa Premium - Kacura Zastosowanie: - na problemy dnia drugiego, - koi nerwy i stany lękowe -...
Naturlna Herbata Ziołowa Premium Żywokost lekarski- mazurski CHUĆKOGÓJ Zastosowanie: wyłącznie do użytku zewnętrznego- jako wywar, okład, maść. Ułatwia gojenie ran, blizn, na bóle kości i...
Naturalna Herbata Ziołowa Premium Skład: Arcydzięgiel, Paczulek, Lubczyk - POBUDZICHA Zastosowanie: bezsenność, uspokojenie - działa wyciszająco i relaksacyjnie, - na dolegliwości układu pokarmowego i...
Naturalna Herbata Ziołowa Premium Arcydzięgiel, Paczulek, Pysznogłówka, Kozłek lekarski ŚPIOCH Zastosowanie: bezsenność, uspokojenie - działa wyciszająco i relaksacyjnie, - na dolegliwości układu pokarmowego i...
Naturalna Herbata Ziołowa Premium skład: Arcydzięgiel, Paczulek MACANKA Zastosowanie: na upojny dotyk, wykazuje działanie afrodyzyjne Herbatka relaksuje i odpręża, pomaga przy niestrawności,...
Naturalna Herbata Ziołowa Premium PACZULEK, Brodziec Paczulka Zastosowanie: - relaksujące i poprawiające nastrój, - przeciw bólom głowy, brzucha, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne,...
Sprzedam kamień polny i głazy narzutowe różnej wielkości m. Gryźliny woj. warmińsko-mazurskie W naszej ofercie posiadamy kamienie polne różnej wielkości oraz duże głazy. Oferujemy zarówno materiał, który może...
Sprzedam Kruszywo o uziarnieniu 0/4 ze ściany z Zakładu Górniczego w m. Gryźliny woj. warmińsko-mazurskie Zakład zajmuje się wydobyciem, mieszaniem oraz sprzedażą kruszyw naturalnych głównie piasków nasypowych oraz mieszanek...
Sprzedam kruszywo Gryźliny, Olsztynek Szanowni Państwo informujemy o otwartym Zakładzie Górniczym w miejscowości Gryźliny, gm. Stawiguda na terenie woj....
OBSŁUGA KOPALŃ SUROWCÓW Nasze usługi obejmują: Pozyskiwanie nieruchomości na cele wydobywcze Gospodarka złożami surowców naturalnych...
Kupię kopalnię pospółki Poszukuję złoża pospółki pod Warszawą. Preferowany punkt piaskowy 80%. Nadkład do 3 m. Preferowan dobra lokalizacja w...
Systemy oczyszczania wody Mamy przyjemność zaprezentować Państwu technologię i możliwości firmy CONSPAN®, która posiada opatentowaną najnowszą...
Regulacje stanów prawnych i administracyjnych nieruchomości Kompletowanie dokumentacji geodezyjnej i prawnej Opracowywanie i ustalanie założeń inwestycyjnych Opracowywanie...
teren pod inwestycje po rekultywacji przy drodze S7 Teren „Nowa Wieś” położony jest na północnym skraju Pojezierza Iławskiego, około 4 km od Pasłęka (woj. warmińsko-...
Dozór Górniczy Oferujemy usługi kompleksowego prowadzenia eksploatacji kopalni odkrywkowych kopalin pospolitych na ternie Polski...
ZŁOŻE PIASKU KUPIĘ Poszukuję złoża grubszego piasku o minimalnej powierzchni 10 ha zlokalizowane na obszarze województwa Mazowieckiego,...
Rekultywacje wyrobisk pogórniczych Kompletowanie dokumentacji geologicznej, geodezyjnej i prawnej dotyczącej nieruchomości Ustalanie założeń...
Masło SHEA nierafinowane HURT Jesteśmy importerem nierafinowanego Masła SHEA z Afryki Zachodniej. Zajmujemy się tylko sprzedażą hurtową. Surowiec w...
Sprzedam przemysłową nieruchomość w Mławie Nieruchomość o łącznej pow. 3,3244 ha na którą składa się siedem działek. Położona w obrębie geodezyjnym Miasto Mława....
Nadzór inwestycji budowlanych Świadczymy usługi związane z nadzorem inwestycji budowlanych obiektów kubaturowych i drogowych na terenie całej Polski...
szukam INWESTORA branżowego - wdrożenie energooszczędnej technologi ogrzewania Posiadamy zupełnie nową technologię. Piec wodny jest najbardziej zaawansowanym, energooszczędnym urządzeniem grzewczym...
Ekspertyzy budowlane Przeprowadzamy oceny/audyty jakościowe wykonawstwa budowlanego: - ekspertyzy - opinie techniczne - inwentaryzacje...

Biuletyn surowce-naturalne.pl

Bądź na bieżąco!

Subskrybuje zawartość

Partnerzy