Irak czeka na polską jakość

 O potencjale surowcowym i gospodarczym Iraku, możliwościach inwestycyjnych, tradycjach i specyfice prowadzenia interesów w tym kraju rozmawiamy z Lechem Stefaniakiem, Ambasadorem RP w Bagdadzie.

 

Irak inwestycje
źródło: wikipedia.pl
  • Wojna w Iraku zakończyła się kilka lat temu, ale obraz tej części świata jako regionu niebezpiecznego wciąż funkcjonuje w naszych głowach. Czy prowadzenie interesów w Iraku jest bezpieczne?

 

Pojęcie bezpieczeństwa jest pojęciem bardzo szerokim. W tym przypadku może obejmować bezpieczeństwo inwestycji, czy bezpieczeństwo przepływów finansowych. Poziom bezpieczeństwa fizycznego pozostaje na zróżnicowanym poziomie, w zależności od regionu czy kalendarza. Lansuję opinię, że każda sytuacja, szczególnie ta niebezpieczna, wymaga gruntownej analizy, wyciagnięcia wniosków i podjęcia na tej podstawie realnych działań, krócej – dostosowania się do niej. Odpowiedzią na tak postawione pytanie niech będą tysiące zagranicznych firm, inwestujących i handlujących na rynku irackim już od wielu lat.

 

  • Mimo słów zachęty ze strony polskiego Rządu, wciąż jednak brak szerokiego zainteresowania ze strony polskiego biznesu działalnością w Iraku, z czego to może wynikać?

 

Poziom polsko – irackiej wymiany handlowej za 2011 rok wyniósł około 96 mln USD. Jest to niewiele w stosunku choćby do odległej Korei Południowej, osiągającej poziom rzędu 10 mld USD. W ostatnim czasie obserwuję rosnące zainteresowanie polskich firm prowadzeniem inwestycji czy wymiany handlowej na terenie Iraku. Szukając odpowiedzi na stawiane przez te firmy pytania odbyłem szereg spotkań z przedstawicielami izb gospodarczych, prezesem Narodowej Komisji Inwestycji Iraku czy prezesem zarządu targów. Odpowiadając z kolei na to pytanie, myślę, że sytuacja gospodarcza w kraju nie zmuszała do tej pory przedsiębiorców do poszukiwania partnerów w tym regionie Bliskiego Wschodu. Ponadto, sadząc z pytań, brak było pełnej informacji na temat irackich potrzeb, możliwości współpracy czy wreszcie warunków jej prowadzenia. Częściowa odpowiedź na te tematy znajduje się od niedawna na stronie internetowej placówki www.bagdad.msz.gov.pl. Prezentujemy tam pozyskane ostatnio dokumenty w postaci Prawa Inwestycyjnego Iraku i oddzielnie Kurdystanu, czy Przewodnika po Inwestycjach, dostępnego w języku angielskim, zawierające zdefiniowane obszary oczekiwanej współpracy, warunki i procedury przystępowania do przetargów i inne niezbędne informacje. Znajdują się tam również informacje o próbach, podkreślam próbach, nawiązywania współpracy na poziomie izb gospodarczych. Problemem może być również brak w polskich mediach informacji o Iraku, jako kraju pokonującym trudny okres odbudowy nie tylko gospodarki, ale i państwowości.

 

  • Kryzys w branży budowlanej staje się coraz bardziej odczuwalny w Polsce, przed wieloma polskimi firmami staje widmo upadłości. Tymczasem w Iraku zniszczenia wojenne implikują konieczność budowy infrastruktury drogowej, mieszkalnej, energetycznej. Iracki rząd planuje wydać na ten cel 9,8 mld USD do roku 2016. Mogłaby to być szansa dla polskich firm na odrobienie strat poniesionych na polskim rynku. Jak je przekonać, że warto budować szpitale, szkoły, fabryki i huty w tym kraju?

 

W projekcie budżetu na rok 2013 rząd iracki przewidział wydatki w wysokości 115 mld USD, tj. o 18% wyższe w stosunku do roku bieżącego. Około 40% środków budżetowych przewiduje się na realizację podstawowych inwestycji. W mijającym roku była to kwota około 35 mld USD. Tymczasem pięcioletni Narodowy Plan Rozwoju w latach 2010 - 2014, o którym mowa w pytaniu, przewiduje roczny wzrost ekonomiczny na poziomie 9,4% i możliwość wydatkowania na cele inwestycyjne do 186 mld USD (dane z 2012 roku).

 

Potrzeby irackiej gospodarki wynikają nie tylko ze zniszczeń spowodowanych operacją zbrojną wojsk koalicyjnych. W wielu regionach, np. w Kurdystanie, nie zbudowano w ogóle do tej pory sieci dróg, a istniejąca jest w złym stanie i zapewnia jedynie możliwość dojazdu, a nie normalne funkcjonowanie gospodarki. Potrzeba budowy dróg tranzytowych, łączących Syrię, Jordanię, Kuwejt, Iran wraz z  mostami, wiaduktami, tamami na rzekach czy całego, ogromnie ważnego dla tego kraju, systemu irygacyjnego. To samo odnosi się do budownictwa mieszkaniowego czy przemysłowego, generującego potrzeby w produkcji cementu czy stali. Kurdystan posiada program budowy dróg rozpisany aż do 2030 roku. Konieczna jest budowa rafinerii. Bardzo wielkich inwestycji wymaga irackie rolnictwo, zapewniające w niektórych obszarach zaspokojenie potrzeb ludności w zaledwie 25-30%, jak jest m.in. w przypadku warzyw i owoców w rejonie irackiego Kurdystanu. To z kolei określa potrzeby w zakresie budowy dwóch przetwórni produktów rolno-spożywczych z możliwością magazynowania w stanie zamrożonym przetworzonych zapasów. W samym rejonie irackiego Kurdystanu na realizację około 50 kluczowych projektów zaplanowano kwotę 23 mld USD. 

 

W rozmowach na każdym szczeblu dostrzega się pamięć o polskim dorobku pozostawionym w Iraku, poważne traktowanie Polski jako kraju stabilnego politycznie i gospodarczo, wyrażany jest żal, że współpraca gospodarcza realizowana jest na niskim poziomie, że na irackim rynku odczuwa się brak obecności Polski i Polaków. W Iraku, oprócz funkcjonującego w Bagdadzie Narodowego Komitetu Inwestycji funkcjonują Izby Handlowo – Gospodarcze, szczególnie aktywne, na różnym poziomie, w irackim Kurdystanie.

 

Werbalnie, z takiej odległości, przy obecnym obrazie Iraku w pamięci Polaków trudno jest mi przekonywać do otwarcia się na ten rynek polskich podmiotów gospodarczych. Dlatego warto robić to, co robią inni. Przyjechać, najlepiej w zorganizowanej grupie, czy misji gospodarczej, porozmawiać, ocenić swoje możliwości i szanse, zapoznać się z warunkami prowadzenia działalności. Tę receptę stosuje cały świat.

 

Tę ścieżkę przyjęła także delegacja 15 wielkopolskich przedsiębiorców, pod auspicjami wicemarszałka województwa, która na przełomie listopada i grudnia br. złożyła wizytę w trzech głównych ośrodkach Kurdystanu, odbyła spotkania z ministrami odpowiedzialnymi za sprawy gospodarcze, z członkami izb gospodarczych, wojewodami poszczególnych prowincji. Zebrano bogaty materiał o potrzebach i możliwościach inwestowania, pokazano swoje możliwości prowadzenia wymiany handlowej. Planuje się otwarcie wspólnego, wielkopolskiego przedstawicielstwa handlowego w tym regionie, bez którego wejście na irackie rynki i funkcjonowanie jest bardzo utrudnione, a w wielu wypadkach wręcz niemożliwe. Robią to wszystkie liczące się na rynku światowe firmy. Przedstawiciele handlowi dobijają się do drzwi każdej irackiej instytucji, która może coś zaoferować, rozpoznają system przetargów. Ważną formą poszukiwania więzi gospodarczych jest udział w cyklicznych, tematycznych targach organizowanych zarówno w Bagdadzie (np. międzynarodowe targi ogólne, które odbyły się w dn. 1-11 listopada 2012), jak i w poszczególnych prowincjach (np. targi Agrofood w Irbilu 26-29 listopada 2012). Szczegółowy terminarz targów w Iraku na rok 2013, po otrzymaniu zamieścimy w internecie.

 

  • Orlen zrezygnował z ubiegania się o koncesję na wydobycie ropy i gazu w Iraku, tymczasem produkcja ropy wzrosła w mijającym roku znacząco – jest największa od 1979 roku i są ambicje by kraj stał się naftowym liderem. Czy Irak ma jakieś surowce w zanadrzu, które potencjalnie mogą stać się fundamentem ściślejszej współpracy polsko – irackiej?

 

W oparciu o dane koncernu BP z końca 2011 roku, Irak dysponuje drugimi w świecie co do wielkości, złożami ropy szacowanymi na około 143,1 mld baryłek. Aktualne możliwości eksportowe Iraku sięgają 2,1 mln b/d, realnym zaś pozostaje osiągniecie poziomu 3,5 mln b/d. Irak posiada 3 rafinerie z ogólnym potencjałem przetwórczym ok. 567 tys. b/d. W następnym roku zamierza zwiększyć ten potencjał do poziomu 750 tys. b/d. Poszukuje się zagranicznych firm do budowy nowej rafinerii o zdolności przetwórczej 300 tys. b/d w prowincji Al-Nasiriya. Planuje się również budowę 3 kolejnych rafinerii w prowincjach Karbala, Kirkuk i Missan.

 

Do innych surowców naturalnych, szczególnie w rejonie irackiego należą: chrom, rudy żelaza i miedzi, siarka, grafit, złoto, srebro i rtęć. Góry Kurdystanu zawierają duże ilości granitu i marmuru, ale ze względu na brak dróg i sieci energetycznej w tych rejonach, wydobycie praktycznie nie jest prowadzone. Tego typu materiały są importowane. Jak podkreślają moi rozmówcy, właśnie brak infrastruktury powoduje, że nie mogą wykorzystać wszystkich swoich bogactw. I dlatego tak walczą o jej budowę, poszukując inwestorów zagranicznych. Generalnie iracki Kurdystan i rejony wokół Bagdadu to jeden wielki plac budowy.

 

  • A jakie produkty są najbardziej poszukiwane na irackim rynku?

 

 Jak powiedział mi rozmówca, który spędził w Polsce kilkadziesiąt lat: „Irak potrzebuje wszystkiego – od igły po widły”. Artykuły żywnościowe, w szczególności artykuły przetwórstwa mlecznego, sery, mięso, w szczególności drobiowe, jaja, budyń, czekolada, ciastka, zboża, mąka, ziemniaki, owoce, truskawki, mrożonki, dobrej jakości oleje jadalne, kremy do rąk i do twarzy, kryształy. Importowano to z Iranu, ale sankcje powodują obecnie brak tych towarów na rynku. Importowane są również praktycznie wszystkie materiały budowlane, co widzimy także podczas prac adaptacyjnych w naszej agencji konsularnej. Oczywiście rodzaj potrzeb zależy od regionu. Generalnie mówi się o konieczności budowy zakładów produkcyjnych dla zabezpieczenia tych potrzeb.

 

  • Czy rynek iracki może być przedmiotem planów długookresowych dla polskiej gospodarki, czy wynika to tylko z okresowej koniunktury problemów i potrzeb?

 

W opinii wszystkich moich rozmówców początki hossy na irackim rynku inwestycyjnym  odnotowano około pięciu lat temu. Wiązało się to z początkami stabilizacji sytuacji w kraju, umacnianiem się struktur politycznych i gospodarczych państwa. W okresie poprzedzającym opracowano i wydano szereg dokumentów regulujących proces inwestycyjny, wprowadzono wiele ulg i ułatwień. Niemniej opracowywane i publikowane strategiczne programy rozwojowe, posiadające oparcie w planach finansowych, świadczą o posiadaniu wizji rozwoju irackiego państwa. Głównym źródłem (ponad 90%) dochodów budżetowych Iraku jest wydobycie i eksport ropy naftowej. Stanowi to dość stabilną bazę dla rozwoju tego państwa w długiej, przewidywalnej perspektywie.    

 

  • Zatem to właśnie ropa naftowa stanowi główny potencjał gospodarczy Iraku, mogący stanowić zachętę do inwestycji dla polskich firm?  

 

Posiadanie ogromnych złóż ropy naftowej nie oznacza możliwości natychmiastowego czerpania pełnych korzyści z tego daru natury. Wyeksploatowane, również zniszczone przez odchodzący reżim, instalacje wydobywcze i przesyłowe wymagają wielomiliardowych nakładów i czasu na ich modernizację i rozbudowę. Dotyczy to również przemysłu przetwórczego (rafineryjnego), o którym wspomniałem wcześniej. W Polsce jest kilka firm dysponujących potencjałem w tym zakresie.

 

Produkcja i dystrybucja energii elektrycznej to problem kluczowy dla funkcjonowania gospodarki i społeczeństwa irackiego. W samym Bagdadzie dostawy energii elektrycznej realizowane są przez 6 – 8 godzin na dobę. Proszę sobie wyobrazić, jak ta sytuacja wygląda poza stolicą. W Bagdadzie praktycznie każdy oddzielny obiekt posiada własne, zapasowe źródło zasilania, z ambasadą RP włącznie. Istnieje potrzeba budowy nie tylko elektrowni, ale również całej sieci przesyłowej. Ogromne potrzeby inwestycyjne, praktycznie w każdej dziedzinie odczuwa irackie rolnictwo. Poważne programy opracowywane są w dziedzinie ochrony zdrowia i środowiska. Wielkich inwestycji wymagają programy  irygacyjne, jako jeden ze sposobów opanowania plagi burz piaskowych, od około pięciu lat dotykających nie tylko terytorium Iraku. Duże miasta, odczuwając problemy komunikacyjne, opracowują i wdrażają programy rozwoju sieci komunikacyjnej i zakupu środków masowej komunikacji, opierając całość na informatyzacji całego procesu.

 

Inwestycje w programach budownictwa przemysłowego, mieszkaniowego, rozwoju sieci drogowej i kolejowej, portów lotniczych stanowią jeden z głównych filarów inwestowania w Iraku. Ważną, dostrzeganą dziedziną jest sfera turystyki, rozbudowy bazy hotelowej i wypoczynkowej oraz sportowej. Jako podstawę funkcjonowania nowoczesnego państwa uznaje się edukację, szkolnictwo wyższe i badania naukowe. Polska jak dotychczas nie znalazła się na liście państw uprzywilejowanych, szkolących irackich studentów, a polskie uczelnie wyższe nie czerpią z tego procesu takich korzyści, jak inne zagraniczne ośrodki naukowe. Pierwszy krok w tym kierunku zrobiła delegacja wielkopolskich wyższych uczelni, biorąca udział w misji wicemarszałka, o której wspominałem wcześniej. Nadmieniam, że aktualnie w Polsce szkoli się około 80 irackich studentów. Ważną rolę w procesie inwestycyjnym przypisuje się wolnym strefom ekonomicznym. Utworzenie jednej z największych na świecie planuje się w rejonie Basry, na południu kraju.    

 

  • Które regiony są najbezpieczniejsze pod względem inwestycyjnym?

 

Najbardziej przyjaznym geograficznym obszarem inwestowania jest od kilku lat rejon irackiego Kurdystanu. Zarówno zauważalny poziom bezpieczeństwa publicznego jak i podejmowane przez władze regionu działania regulujące i ułatwiające procesy inwestycyjne spowodowały, że funkcjonuje tam kilka tysięcy firm kurdyjskich oraz niewiele mniej firm zagranicznych, traktujących iracki Kurdystan jako bramę wejściową na pozostałe regiony Iraku. Najwięcej jest tam oczywiście firm tureckich i z krajów ościennych regionu Bliskiego Wschodu. Widoczna jest duża reprezentacja firm europejskich, szczególnie ukraińskich, rumuńskich, niemieckich, brytyjskich czy włoskich. Z dużym powodzeniem wymianę handlową prowadzi kilka największych firm szwedzkich (m.in. Ericsson, Volvo, Saab), posiadających swoje przedstawicielstwa w Bagdadzie. 

 

Obecność Polaków jest oczekiwana, wręcz na każdym kroku, z różnych względów. Najczęściej podkreślaną jest sprawa jakości, która w procedurach przetargowych konkuruje ze wskaźnikiem ceny. Zwiastunem polskiej obecności w tym rejonie stanie się Agencja Konsularna w Irbilu, uruchamiana dzięki staraniom mojego poprzednika, ambasadora Stanisława Smolenia, przy wsparciu ministra Spraw Zagranicznych, Pana Radosława Sikorskiego, wielkiego orędownika promocji polskiego sukcesu za granicą. Prowadzimy prace adaptacyjne, początek funkcjonowania przewidujemy na luty-marzec 2013 roku. Oprócz funkcji konsularnych, ważnych dla funkcjonowania biznesu, agencja ta pełnić będzie również rolę przedstawicielstwa handlowego, oczywiście w bardzo ograniczonym zakresie. Drugim regionem dogodnym do inwestycji jest względnie bezpieczny południowy Irak, szczególnie rejon Basry, o którym wspominałem wcześniej. Wielkie inwestycje zaczynają być prowadzone w rejonie Bagdadu. Plany przewidują budowę kilkudziesięciu tysięcy mieszkań. Około połowy tych zadań przejęły już firmy koreańskie. Generalnie, wiele rejonów Iraku przypomina jeden wielki plac budowy.     

 

  • Niedawno media donosiły, że potentat naftowy – Exxon chce wycofać się z Iraku z powodu sporu kompetencyjnego między rządem Iraku a rządem autonomicznej prowincji Kurdystanu. Czy regionalne spory mogą zagrażać bezpieczeństwu inwestycji?

 

Relacje między rządem centralnym a władzami irackiego Kurdystanu zakłócane są systematycznie przez problem terenów spornych, szczególnie najbardziej roponośnych rejonów wokół Kirkuku. Prawo do tych terenów roszczą sobie obie strony. Ostatnio prezydent Kurdystanu, Barzani, nazwał ten obszar terenami kurdyjskimi, leżącymi poza granicami Kurdystanu. Wywołało to wściekłość władz w Bagdadzie, a przy tym falę terroru, skutkującą śmiercią wielu dziesiątek ludzi. Do tej pory utrzymuje się napięcie w tym rejonie, obie strony zgromadziły pokaźne siły wojska i jednostek sił bezpieczeństwa. Jednakże w opinii specjalistów, aktualne wydarzenia to demonstracja siły i próba przykrycia problemów rządu centralnego. Sprawę, przed wyborami prowincjonalnymi w kwietniu 2013 roku, komplikuje sztucznie wprowadzony przez Saddama Husajna skład demograficzny ludności Kirkuku, gdzie wysiedlono większość ludności pochodzenia kurdyjskiego, a zasiedlono ludność pochodzenia arabskiego i turkmeńskiego. Ryzyko inwestycyjne istnieje zawsze i wszędzie. Inwestycje w rejonie irackiego Kurdystanu to zamówienia rządowe, posiadające gwarancje finansowania ze źródeł państwowych.   

 

  • Jak rynek iracki postrzega polskie firmy i perspektywę współpracy z nimi?  Co mówią Irakijczycy o nas, Polakach?

 

W latach 60. i 70. pracowało w Iraku setki polskich firm i tysiące polskich inżynierów i robotników. Budimex, Polimex to nazwy które znają i pamiętają starsze pokolenia gospodarczego establishmentu. Znają polska markę i polską jakość. Podkreślę, w każdej rozmowie artykułowane są sentyment i oczekiwanie na polskich inwestorów. Swój wkład w podtrzymywanie dobrej opinii o Polsce i Polakach wnoszą setki irackich absolwentów polskich uczelni wyższych, którzy zajmują obecnie ważne stanowiska w strukturach władzy, sprawują kierownicze funkcje w zarządach instytucji publicznych, prowadzą własną działalność gospodarczą, są profesorami i wykładowcami na irackich wyższych uczelniach. Ludzie ci znają polską jakość, wyrażają pragnienie współpracy z polskimi odpowiednikami.    

 

  • Historia związków gospodarczych między Polską a Irakiem ma dość długą tradycję. Z drugiej jednak strony prowadzenie interesów w otoczeniu innej kultury, zawsze budzi wątpliwości. Czego należy się wystrzegać, a co jest dobrze widziane w rozmowach z irackimi kontrahentami?

 

Tak, i właśnie pamięć o dobrej polskiej robocie jest wciąż żywa. Mówiłem wiele o tym już wcześniej. Przypominam także o tym na każdym spotkaniu, podczas każdej rozmowy. W tych warunkach i w tej kulturze doskonale radzili sobie nasi poprzednicy. Irak staje się z roku na rok krajem coraz to bardziej demokratycznym, społeczeństwo jest bardziej podatne, chętnie aprobujące wpływy kultury zachodniej. Nie widzę powodu, by firmy i ludzie chętni do współpracy, odczuwali problemy wynikające z różnic kulturowych. Jedną z pierwszych tez, którą postawiłem w aspekcie bezpieczeństwa, jest umiejętność, a przede wszystkim chęć i zdolność do dostosowania się do zastanej, otaczającej sytuacji. Musimy poznać i szanować zwyczaje i tradycje irackie. O uszanowanie i pielęgnację naszych, polskich, walczyliśmy w przeszłości i dokładamy wiele wysiłku, by zachować je w jednoczącej się Europie. Nie widzę powodu by nie szanować odrębności kulturowej gospodarzy. Może to tylko nas wzbogacić. Wracając do tematu inwestycji czy handlu, biorąc za podstawę doświadczenia poprzedników, polecam i namawiam do osobistych kontaktów, osobistych, w tym zbiorowych, rozmów i podpisywania kontraktów, unikania pośredników. Nawet prezes Narodowego Komitetu Inwestycji, dr Sami R. Al-Araji, jest otwarty na bezpośrednie kontakty z każdym inwestorem. Jego wizytówka z danymi kontaktowymi znajduje się na stronie internetowej placówki, w zakładce „Informacje dla inwestorów”. Tam też znajdują się wszystkie informacje nt. zasad inwestowania w  Iraku. Polecam cierpliwość i konsekwencję, proszę o nie zrażanie się ewentualnymi pierwszymi niepowodzeniami. Nie wszyscy, na poszczególnych szczeblach hierarchii władzy politycznej czy gospodarczej, jednolicie pojmują przyjętą przez władze politykę inwestycyjną. To tylko ludzie i tylko życie. Kropla drąży skałę, upór i konsekwencja również mogą pokonać każdą przeciwność losu. Duża objętość i opracowywana w języku arabskim dokumentacja przetargowa, w połączeniu z krótkimi terminami zgłoszenia się do przetargów, nie stanowią problemu dla firm, które są zarejestrowane w Iraku (podstawowy wymóg) lub utworzyły joint venture z innymi firmami operującymi na rynku irackim, a głównie zorganizowały na miejscu odpowiedzialne i sprawnie działające przedstawicielstwo. Trudności wynikające z braku pełnych instrumentów, czy słabości irackiego sektora prywatnego można spotkać w każdym miejscu. Szczególnie tutaj należy nauczyć się zarządzania ryzykiem. Pomocnym w kwestii bezpieczeństwa jest funkcjonowanie profesjonalnych agencji ochrony, np. G4S, skutecznie chroniącą bezpieczeństwa na lotnisku w Bagdadzie. Każdego, kto zdecyduje się na przybycie do Iraku proszę o kontakt z ambasadą, a mogących przybyć do Bagdadu zapraszam do siedziby ambasady, siedem dni w tygodniu. Kawa dla każdego polskiego inwestora znajdzie się zawsze.     

 

  • Jak Unia Europejska, USA, Azja postrzega problemy gospodarcze Iraku?

 

Jak wspomniałem wcześniej, w Iraku możemy spotkać firmy praktycznie z całego świata. Nawet w pracach adaptacyjnych budynku naszej Agencji Konsularnej w Irbilu biorą udział robotnicy z Pakistanu. Najwięcej oczywiście pracuje firm z państw ościennych. Właśnie problemy z brakiem na rynku krajowych, irackich firm z odpowiednim know how, odpowiednio wykwalifikowanej siły roboczej, znajomości wysokich technologii w budownictwie i w pozostałych dziedzinach funkcjonowania gospodarki, powodują wielkie zapotrzebowanie na inwestorów zagranicznych, niosących kaganek nowoczesności. Absolwenci zachodnich, w tym polskich, uczelni rysują wizję przyszłego nowoczesnego państwa, które na razie powoli, z wielkim trudem jest budowane. Unia Europejska wynegocjowała i podpisała z Irakiem Porozumienie o Partnerstwie i Współpracy UE – Irak (PCA). Trwa proces ratyfikacji przez kraje członkowskie UE. Strona unijna zaproponowała, by jeszcze przed pełną ratyfikacją rozpocząć proces częściowej implementacji, m.in. w obszarze handlu i inwestycji. Zapisy porozumienia mają ułatwiać procedury wymiany gospodarczej między państwami członkowskimi UE i Irakiem.    

 

  • Czy w Iraku rozwija się rynek turystyki? Dlaczego warto przyjechać do Iraku?  

 

Do Iraku przyjechać warto. Po raz kolejny to mówię: czyni to cały świat. Turystyka, z oczywistych przyczyn ograniczona na terenach centralnych, rozwija się na północy, w terenach górskich irackiego Kurdystanu. Tam też potrzebne są inwestycje w obiekty turystyczne. Mówią o tym władze prowincji kurdyjskich. Na spokojne zwiedzanie Babilonu musimy chwileczkę poczekać.       

 

Dziękuję za rozmowę

 

Rozmawiała Ilona Szymańska,

 surowce-naturalne.pl

16-01-2013

 

Poleć znajomemu

Ogłoszenia promowane

Sprzedam czarnoziem, humus z Zakładu Górniczego w m. Gryźliny woj. warmińsko-mazurskie Zakład zajmuje się wydobyciem, mieszaniem oraz sprzedażą kruszyw naturalnych głównie piasków nasypowych oraz mieszanek...
Sprzedam Kamień różnej wielkości z Zakładu Górniczego w m. Gryźliny woj. warmińsko-mazurskie Zakład zajmuje się wydobyciem, mieszaniem oraz sprzedażą kruszyw naturalnych głównie piasków nasypowych oraz mieszanek...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa PYSZNOGŁÓWKA Herbata ziołowa PYSZNOGŁÓWKA - Bergamotka Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z własnej, naturalnej uprawy....
Sprzedam Kruszywo o uziarnieniu 0/4 ze ściany z Zakładu Górniczego w m. Gryźliny woj. warmińsko-mazurskie Zakład zajmuje się wydobyciem, mieszaniem oraz sprzedażą kruszyw naturalnych głównie piasków nasypowych oraz mieszanek...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa KACURA Herbata ziołowa KACURA. Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z własnej, naturalnej uprawy. Składa się z...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa WĄKROTKA Herbata ziołowa WĄKROTKA - Gotu kola (wąkrotka azjatycka). Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z własnej,...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa ŚPIOCH Herbata ziołowa ŚPIOCH. Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z własnej, naturalnej uprawy. Składa się z...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa POBUDZICHA Herbata ziołowa POBUDZICHA. Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z własnej, naturalnej uprawy. Składa się z...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa PACZULEK Herbata ziołowa PACZULEK. W sielskim krajobrazie Mazur ludzie od wieków radzili sobie z problemami i niedogodnościami w...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa CHUĆKOGÓJ Herbata ziołowa CHUĆKOGÓJ inaczej Żywokost lekarski. Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z własnej, naturalnej...
Surowce Zielarskie Herbata Ziołowa - ANIELSKIE ZIELE Herbata ziołowa ANIELSKIE ZIELE zwane inaczej Arcydzięgiel litwor. Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa MACANKA Herbata ziołowa MACANKA. Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z własnej, naturalnej uprawy. Składa się z...
Sprzedam kruszywo Gryźliny, Olsztynek Szanowni Państwo informujemy o otwartym Zakładzie Górniczym w miejscowości Gryźliny, gm. Stawiguda na terenie woj....
OBSŁUGA KOPALŃ SUROWCÓW Nasze usługi obejmują: Pozyskiwanie nieruchomości na cele wydobywcze Gospodarka złożami surowców naturalnych...
Kupię kopalnię pospółki Poszukuję złoża pospółki pod Warszawą. Preferowany punkt piaskowy 80%. Nadkład do 3 m. Preferowan dobra lokalizacja w...
Systemy oczyszczania wody Mamy przyjemność zaprezentować Państwu technologię i możliwości firmy CONSPAN®, która posiada opatentowaną najnowszą...
Regulacje stanów prawnych i administracyjnych nieruchomości Kompletowanie dokumentacji geodezyjnej i prawnej Opracowywanie i ustalanie założeń inwestycyjnych Opracowywanie...
teren pod inwestycje po rekultywacji przy drodze S7 Teren „Nowa Wieś” położony jest na północnym skraju Pojezierza Iławskiego, około 4 km od Pasłęka (woj. warmińsko-...
Dozór Górniczy Oferujemy usługi kompleksowego prowadzenia eksploatacji kopalni odkrywkowych kopalin pospolitych na ternie Polski...
ZŁOŻE PIASKU KUPIĘ Poszukuję złoża grubszego piasku o minimalnej powierzchni 10 ha zlokalizowane na obszarze województwa Mazowieckiego,...
Rekultywacje wyrobisk pogórniczych Kompletowanie dokumentacji geologicznej, geodezyjnej i prawnej dotyczącej nieruchomości Ustalanie założeń...
Złoże piaskowca sprzedam Złoże Jankowice 6 położone jest w województwie mazowieckim, w odległości około 3,3 km od Szydłowca i około 3 km od...
Masło SHEA nierafinowane HURT Jesteśmy importerem nierafinowanego Masła SHEA z Afryki Zachodniej. Zajmujemy się tylko sprzedażą hurtową. Surowiec w...
Sprzedam przemysłową nieruchomość w Mławie Nieruchomość o łącznej pow. 3,3244 ha na którą składa się siedem działek. Położona w obrębie geodezyjnym Miasto Mława....
Nadzór inwestycji budowlanych Świadczymy usługi związane z nadzorem inwestycji budowlanych obiektów kubaturowych i drogowych na terenie całej Polski...
szukam INWESTORA branżowego - wdrożenie energooszczędnej technologi ogrzewania Posiadamy zupełnie nową technologię. Piec wodny jest najbardziej zaawansowanym, energooszczędnym urządzeniem grzewczym...
Ekspertyzy budowlane Przeprowadzamy oceny/audyty jakościowe wykonawstwa budowlanego: - ekspertyzy - opinie techniczne - inwentaryzacje...

Biuletyn surowce-naturalne.pl

Bądź na bieżąco!

Subskrybuje zawartość

Partnerzy