Warszawskie i okoliczne torfy

Torfy są jednym z bardziej uniwersalnych surowców naturalnych, wykorzystywanym zarówno jako opał, do budowy domów, w ogrodnictwie i rolnictwie oraz w medycynie. W Warszawie i okolicach niestety nie są już eksploatowane ale z pewnością ich nagromadzenia – torfowiska dostarczają cennych informacji o zmianach hydrologii i innych antropogenicznych przekształceniach terenu.

 

bagno jacka
Rys.1 Rezerwat „Bagno Jacka” http://www.wesola-gazeta.pl7

Torf jest to utwór akumulacyjny pochodzenia organicznego, głównie roślinnego, powstały w wyniku procesu torfienia przebiegające­go w określonych warunkach wodnych, po­wietrznych i mikrobiologicznych, składają­cy się ze szczątków roślin w różnym stopniu zmumifikowanych oraz humusu torfowego1.

Okolice Warszawy jak i sama stolica, nie obfitują w wystąpienia torfowisk. Jednakże, są miejsca, gdzie jeszcze zachowały się torfy. Ich występowanie udokumentowane jest w rejonach:

  • Grodzisk - Lewinów
  • Elsnerów - Olszynka Grochowska
  • okolice Zbójnej Góry

Złoża te nie są jednak zakwalifikowane do wydobycia ze względu na miejską zabudowę oraz obszary chronione (Instytut Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach).

 

Torfowiska występują również na terenie Kampinoskiego Parku Narodowego. One również podlegają ochronie i co za tym idzie, nie mogłyby być wydobywane, nawet gdyby było to opłacalne. W KPN dominują torfowiska niskie z torfem drzewnym, trzcinowym i mszystym, występują także torfowiska przejściowe.

               

Według Opracowania ekofizjograficznego do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m. st. Warszawy, torfy występują na terenach dzielnic: Białołęka, Wawer, Wilanów (podnóże krawędzi wysoczyzny) oraz w mniejszej ilości w dzielnicach Targówek, Rembertów, Mokotów (Idzikowskiego, podnóże tarasu praskiego na Czerniakowie). Poza Warszawą występują w okolicach Otwocka, Drewnicy (podnóże tarasu falenickiego) i w zagłębieniu bezodpływowym w Zielonce, gdzie osiągają największą miąższość. Oprócz tego, na granicy Zielonki z Markami powstało Jezioro Czarne. Jest to jezioro borowinowe o powierzchni prawie 3 ha. Ponadto w Markach stworzono torfowiskowy Rezerwat Przyrody „Horowe Bagno”, w którym położone jest jezioro torfowe powstałe w wyrobisku po dawnej eksploatacji torfu.

 

Wracając do Warszawy, kierujemy się do Wawra, gdzie powstało Jezioro Torfy, które objęte jest ochroną. W jego pobliżu biegnie przyrodniczy szlak rowerowy „Lasy Wawerskie” (dawniej lasy zastowskie, od majątku Zastów). Jezioro o tej samej nazwie znajduje się także na terenie Otwocka, w Rezerwacie Przyrody „Na Torfach” (Mazowiecki Park Krajobrazowy).

 

Kolejnym przykładem torfowiska warszawskiego, jest torfowisko Bartek położone na terenie Rezerwatu Przyrody „Bagno Jacka” w Wesołej. Jest jedynym tego typu rezerwatem w Warszawie (biocenotycznym = torfowym). Liczy sobie 2-3 tysiące lat. W czasie wojny i w latach powojennych pozyskiwano z niego torf.

 

Ze spiętrzenia kanałów irygacyjnych okolicznych bagien, powstał na Wilanowie Staw Powsiński (Jezioro Torfowisko). Jezioro usytuowane jest wzdłuż ulicy Przyczółkowej. Także w Wilanowie, na terenie Lasu Natolińskiego, wykształciły się torfowiska niskie (obszar tarasu zalewowego niższego).

 

W dzielnicy Praga Południe wydzielono Rezerwat Przyrody „Olszynka Grochowska”. Jest to teren położony na tarasie wyższym nadzalewowym Wisły, na którym miejscami zalegają płytkie pokłady torfów.

 

Gleby torfowe natomiast (czyli gleby występujące w nawodnionym środowisku, w którym zachodzi współcześnie bagienny proces torfotwórczy; na ich powierzchni występuje cienka warstw torfu, która musi być przynajmniej przez miesiąc nawodniona), występują na Targówku (Park Leśny Bródno), na Bielanach gleby torfowe można znaleźć w Rezerwacie Przyrody „Las Bielański”. Wytworzyły się one, podobnie jak w przypadku Olszynki Grochowskiej, na tarasie zalewowym Wisły. Najwięcej gleb związanych z użytkami zielonymi (w tym gleb torfowych) na terenie Warszawy zlokalizowano w dzielnicach: Białołęka, Wawer, Wilanów (Powsin, Kępa Latoszkowa).

 

Poza granicami Warszawy, na terenie Parku Leśnego Bemowo utworzono Rezerwat Przyrody „Łosiowe Błota” głównie w celu ochrony torfowisk niskich. 

 

Na innym obszarze chronionym, w Rezerwacie Przyrody „Na Torfach”, stworzono ścieżkę dydaktyczną „Łabędzim szlakiem”. Przez 1,5 km biegnie ona terenami torfowymi, jednymi z najpiękniejszych miejsc Mazowieckiego Parku Krajobrazowego.

 

W okolicach Otwocka, oprócz wspomnianego rezerwatu, torfy są objęte ochroną także w Rezerwacie Przyrody „Pogorzelski Mszar” (torfowisko wysokie i przejściowe).

 

Dawniej torfowiska istniały na terenie dzisiejszego Targówka Fabrycznego. Od dzisiejszej ulicy Bukowieckiej do Ząbek i Cegielni Kawęczyn rozciągały się łąki i eksploatowane torfowiska. Torfy kopano także, do 1945 roku, w Lesie na Utracie.

 

Na przełomie XIX i XX w., w Otwocku, przemysłowcy Jezierscy założyli kopalnię torfu. Około roku 1880 powstało przedsiębiorstwo „Otwock”, specjalizujące się w produkcji wełny torfowej (zamiennik wełny technicznej, używany przy produkcji wojłoku, pilśni) a torf pozyskiwało z pobliskich złóż. Po około 10 latach wydobycia złoże zostało całkowicie wyeksploatowane, a dzisiejsze Jezioro Torfy jest pozostałością po działalności kopalni. Pozostała po produkcji osuszona błotnista masa torfowa, jako „proszek otwocki” służyła do dezynfekcji przydomowych toalet (właściwości bakteriobójcze). Dzisiaj, ulicą prowadzącą do dawnego wyrobiska jest ul. Michała Elwiro Andriolliego, kiedyś zwana Torfianką.

 

Także na obszarze dzisiejszej Puszczy Słupeckiej, w XIX i XX w. funkcjonowała kopalnia torfu. Dzisiaj tereny te są objęte ochroną. Wschodnią granicę rezerwatu stanowi torowisko po dawnej kolejce wąskotorowej, służącej do wywożenia torfu.                                            

 

 

Justyna Kowieska

 

 

 

[1] P. Ilnicki, „Torfowiska i torf”, Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu, Poznań 2002

[2] W. Glapa, J. I. Korzeniowski, „Mały leksykon górnictwa odkrywkowego”, Wydawnictwa i Szkolenia Górnicze Burnat & Korzeniowski, Wrocław 2005

[3] Opracowanie ekofizjograficzne do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m. st. Warszawy

[4] Mapa Geologiczna Warszawy, agenda_21.free.ngo.pl/geolog.htm#grunty

[5] J. Kałuszko, P. Ałdacki, „Otwock i okolice”, Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2006

[6] M. Świerczyński, „Najpierw była Torfianka”, linia.com.pl

[7] P. Stolarz, „Wesołowski rezerwat Bagno Jacka - fragment tajgi w Warszawie. Można w nim zobaczyć m. in. łosie.”, wesola-gazeta.pl

[8] warszawazacisze.blox.pl/html/1310721,262146,21.html?364644

Poleć znajomemu

Ogłoszenia promowane

Sprzedam czarnoziem, humus z Zakładu Górniczego w m. Gryźliny woj. warmińsko-mazurskie Zakład zajmuje się wydobyciem, mieszaniem oraz sprzedażą kruszyw naturalnych głównie piasków nasypowych oraz mieszanek...
Sprzedam Kamień różnej wielkości z Zakładu Górniczego w m. Gryźliny woj. warmińsko-mazurskie Zakład zajmuje się wydobyciem, mieszaniem oraz sprzedażą kruszyw naturalnych głównie piasków nasypowych oraz mieszanek...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa PYSZNOGŁÓWKA Herbata ziołowa PYSZNOGŁÓWKA - Bergamotka Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z własnej, naturalnej uprawy....
Sprzedam Kruszywo o uziarnieniu 0/4 ze ściany z Zakładu Górniczego w m. Gryźliny woj. warmińsko-mazurskie Zakład zajmuje się wydobyciem, mieszaniem oraz sprzedażą kruszyw naturalnych głównie piasków nasypowych oraz mieszanek...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa KACURA Herbata ziołowa KACURA. Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z własnej, naturalnej uprawy. Składa się z...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa WĄKROTKA Herbata ziołowa WĄKROTKA - Gotu kola (wąkrotka azjatycka). Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z własnej,...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa ŚPIOCH Herbata ziołowa ŚPIOCH. Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z własnej, naturalnej uprawy. Składa się z...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa POBUDZICHA Herbata ziołowa POBUDZICHA. Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z własnej, naturalnej uprawy. Składa się z...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa PACZULEK Herbata ziołowa PACZULEK. W sielskim krajobrazie Mazur ludzie od wieków radzili sobie z problemami i niedogodnościami w...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa CHUĆKOGÓJ Herbata ziołowa CHUĆKOGÓJ inaczej Żywokost lekarski. Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z własnej, naturalnej...
Surowce Zielarskie Herbata Ziołowa - ANIELSKIE ZIELE Herbata ziołowa ANIELSKIE ZIELE zwane inaczej Arcydzięgiel litwor. Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z...
Surowce Zielarskie - Herbata Ziołowa MACANKA Herbata ziołowa MACANKA. Linia Herbat Pogodynka na dobre samopoczucie z własnej, naturalnej uprawy. Składa się z...
Sprzedam kruszywo Gryźliny, Olsztynek Szanowni Państwo informujemy o otwartym Zakładzie Górniczym w miejscowości Gryźliny, gm. Stawiguda na terenie woj....
OBSŁUGA KOPALŃ SUROWCÓW Nasze usługi obejmują: Pozyskiwanie nieruchomości na cele wydobywcze Gospodarka złożami surowców naturalnych...
Kupię kopalnię pospółki Poszukuję złoża pospółki pod Warszawą. Preferowany punkt piaskowy 80%. Nadkład do 3 m. Preferowan dobra lokalizacja w...
Systemy oczyszczania wody Mamy przyjemność zaprezentować Państwu technologię i możliwości firmy CONSPAN®, która posiada opatentowaną najnowszą...
Regulacje stanów prawnych i administracyjnych nieruchomości Kompletowanie dokumentacji geodezyjnej i prawnej Opracowywanie i ustalanie założeń inwestycyjnych Opracowywanie...
teren pod inwestycje po rekultywacji przy drodze S7 Teren „Nowa Wieś” położony jest na północnym skraju Pojezierza Iławskiego, około 4 km od Pasłęka (woj. warmińsko-...
Dozór Górniczy Oferujemy usługi kompleksowego prowadzenia eksploatacji kopalni odkrywkowych kopalin pospolitych na ternie Polski...
ZŁOŻE PIASKU KUPIĘ Poszukuję złoża grubszego piasku o minimalnej powierzchni 10 ha zlokalizowane na obszarze województwa Mazowieckiego,...
Rekultywacje wyrobisk pogórniczych Kompletowanie dokumentacji geologicznej, geodezyjnej i prawnej dotyczącej nieruchomości Ustalanie założeń...
Złoże piaskowca sprzedam Złoże Jankowice 6 położone jest w województwie mazowieckim, w odległości około 3,3 km od Szydłowca i około 3 km od...
Masło SHEA nierafinowane HURT Jesteśmy importerem nierafinowanego Masła SHEA z Afryki Zachodniej. Zajmujemy się tylko sprzedażą hurtową. Surowiec w...
Sprzedam przemysłową nieruchomość w Mławie Nieruchomość o łącznej pow. 3,3244 ha na którą składa się siedem działek. Położona w obrębie geodezyjnym Miasto Mława....
Nadzór inwestycji budowlanych Świadczymy usługi związane z nadzorem inwestycji budowlanych obiektów kubaturowych i drogowych na terenie całej Polski...
szukam INWESTORA branżowego - wdrożenie energooszczędnej technologi ogrzewania Posiadamy zupełnie nową technologię. Piec wodny jest najbardziej zaawansowanym, energooszczędnym urządzeniem grzewczym...
Ekspertyzy budowlane Przeprowadzamy oceny/audyty jakościowe wykonawstwa budowlanego: - ekspertyzy - opinie techniczne - inwentaryzacje...

Biuletyn surowce-naturalne.pl

Bądź na bieżąco!

Subskrybuje zawartość

Partnerzy